Program hodowlany ochrony zasobów genetycznych koni rasy wielkopolskiej

Historia rasy

Nazwa konie wielkopolskie obejmuje konie półkrwi, których odrębność w sensie genetycznym i genealogicznym była kształtowana jako tzw. konie poznańskie już w drugiej połowie XIX wieku.

Typ konia hodowanego w Wielkopolsce przed rozbiorami nie różnił się od typu koni z innych rejonów kraju. Masowe pogłowie włościańskie stanowiły w większości niewielkie, prymitywne konie miejscowe, a konie dworskie w dużej mierze uszlachetniane były końmi orientalnymi.

Sytuacja ta oraz wojny napoleońskie, które przetrzebiły pogłowie koni w Europie wpłynęły na podjęcie przez władze pruskie decyzji o utworzeniu na terenie Wielkopolski jednostki hodowlanej w celu podniesienia wartości utrzymywanej tam populacji koni, która miała stanowić zaplecze dla armii pruskiej. W 1829 roku utworzono w Sierakowie nad Wartą Stado Ogierów i Stadninę Koni. Klacze i ogiery pochodziły głównie ze stadnin niemieckich. Stado ogierów mogło rozpocząć działalność dzięki 60 ogierom niemieckich ras półkrwi przysłanym ze stada Veshra, stadniny Graditz, stada brandenburskiego i od Naczelnego Koniuszego z Berlina. W marcu tegoż roku 28 ogierów nadesłało Stado Ogierów w Marienwerder (Kwidzyn), a jesienią 1830 roku przysłano 30 ogierów ze stadniny w Trakenach.

Hodowla koni miała w tym czasie dość sprzyjające warunki rozwoju dzięki zapotrzebowaniu różnych formacji wojskowych na siłę pociągową. Armia pruska kupowała w Poznańskiem coraz więcej koni i dlatego w 1838 roku powstało towarzystwo pod nazwą Towarzystwo ku podniesieniu chowu koni, bydła i owiec, którego celem było m.in. podniesienie poziomu hodowli koni poprzez organizowanie wystaw i gonitw. 10 lutego 1859 roku wydano dekret o nadzorze nad prywatnymi ogierami i uznawaniu ich za odpowiednie do hodowli. Był to niezbity dowód świadczący o wzroście poziomu hodowli oraz początkach formowania się typu konia półkrwi w rejonie poznańskim.

Rosnące zapotrzebowanie na ogiery oraz zbyt duży zasięg działalności stada sierakowskiego spowodowały podział Wielkopolski na dwa okręgi hodowlane i utworzenia w roku 1885 Stada Ogierów w Gnieźnie. W lipcu tegoż roku stado sierakowskie przekazało do Gniezna 148 ogierów rasy pełnej krwi angielskiej, wschodniopruskiej i trakenskiej, hanowerskiej oraz nieliczne  ogiery oldenburskie i rasy perszeron.

W roku 1895 powstało Towarzystwo Zapisywania Klaczy do Ksiąg Rodowodowych, którego zadaniem był: rozwój hodowli koni w Wielkim Księstwie Poznańskim. W pierwszym rzędzie stworzenie Ksiąg Stadnych dla koni rasowych półkrwi, urządzanie przeglądów klaczy i wystaw rolniczych. W roku 1897 wydano rejestr klaczy, a w 1900 pierwszy tom Poznańskiej Księgi Stadnej Klaczy Półkrwi. W pierwszym tomie zapisano 2.319 klaczy należących do 499 członków. W drugim tomie, wydanym w 1911 roku, było 2.708 klaczy, będących własnością 360 członków. Spośród właścicieli klaczy około 20% to drobni rolnicy. Do księgi zapisywano klacze wraz z potomstwem i ogiery pochodzące z województwa poznańskiego po znanym ogierze i przynajmniej znanym ojcu matki, wolne od domieszki krwi koni zimnokrwistych, typem i pokrojem odpowiadające wymaganiom hodowli poznańskiej.

 

Wraz ze wzrostem ilościowym następowała poprawa jakościowa koni hodowanych w Wielkopolsce. Jednak hodowla ta nie była w tym okresie samowystarczalna pod względem produkcji ogierów. W dalszym ciągu w dużym stopniu korzystano z ogierów z innych hodowli, zwłaszcza półkrwi niemieckich. Ogiery poznańskie stanowiły niewielki procent ogólnego stanu ogierów w stadach.

W stadach poznańskich oprócz zwiększania liczby ogierów, systematycznie dążono do podniesienia ich wartości. Dlatego w latach 1896-1913 młode ogiery (po pierwszym sezonie rozpłodowym) poddawano w okresie letnio-jesiennym treningowi w stadach, a najlepsze z nich kierowano na tor wyścigowy do Poznania, gdzie przechodziły próby dzielności w wyścigach płaskich na dystansie 1200 m.

Cechą hodowli wielkopolskiej był w tym czasie stosunkowo niewielki udział ogierów pełnej krwi angielskiej i czystej krwi arabskiej. Materiałem uszlachetniającym były ogiery trakeńskie i beberbeckie w wysokim stopniu nasycone pełną krwią oraz ogiery wschodniopruskie, które powiększyły parametry budowy, zwłaszcza masę ciała. Na zwiększenie kalibru miały także wpływ konie hanowerskie i oldenburskie, które jednak wnosiły pewną ordynarność i osłabiały konstytucję.

Na przełomie XIX i XX wieku konie hodowane w Wielkopolsce były dość wyrównane w typie; były to konie półkrwi angielskiej o walorach wszechstronnie użytkowych, przydatne zarówno do służby w wojsku jak i do pracy na roli.

 

Towarzystwo Zapisywania Klaczy do Ksiąg Rodowodowych przekształciło się w roku 1920 w Związek Hodowców Konia Szlachetnego w Wielkopolsce, który miał duży wpływ na rozwój hodowli poznańskiej. Zadaniem Związku było: staranie się o stosowny dobór materiału do rozpłodu, zaprowadzenie jednolitych ksiąg rodowodowych, szkolenia członków Związku, popieranie wyścigów i wszelkich popisów konnych, utrzymywanie klaczy o większej wartości. W roku 1935 ukazał się pierwszy tom Poznańsko – Pomorskiej Księgi Stadnej Koni Półkrwi Angielskiej, do której zapisano 5.154 konie, w tym 1.763 klacze, 734 ogiery, 2.657 szt. przychówku urodzonego do roku 1934.

Koncepcja hodowlana nadal przewidywała hodowlę konia wszechstronnie użytkowego. Proces uszlachetniania konia poznańskiego w połowie lat dwudziestych spowodował, że konie te stały się bardziej poprawne, szlachetne, ale trochę mniejsze. Ten typ konia zyskiwał coraz większe uznanie w oczach władz wojskowych, tak że prawie 1/3 zapotrzebowania wojska na konie była pokrywana przez hodowlę poznańską. Na dobry poziom hodowli koni w Wielkopolsce miało również wpływ zamiłowanie ludzi do hodowli tego gatunku zwierząt. Obok koni półkrwi w okresie międzywojennym hodowano konie pełnej krwi angielskiej i czystej krwi arabskiej. Pomimo, iż konie tych ras nie podlegały zarządowi Związku, to jednak hodowane były w wyróżniających się stadninach półkrwi, dzięki czemu wywierały korzystny wpływ na tę hodowlę.

Poziom hodowli koni stopniowo się poprawiał, co wyrażało się między innymi sukcesami na wystawach hodowlanych oraz coraz większą liczbą koni kupowanych przez komisje remontowe.

 

W okresie II wojny światowej hodowla poznańska poniosła wielkie straty, gdyż ewakuowany przez okupanta materiał zarodowy w większości zginął (lub zaginął), w tym część ogierów z PSO Gniezno i Sieraków. W okresie powojennym w wyniku starań Zarządu Stadnin Polskich w Niemczech, powróciło do kraju około 1.600 koni (ogierów, klaczy i młodzieży).

 

Okres powojenny cechowało znaczne zapotrzebowanie na siłę roboczą w rolnictwie, w związku z czym zmieniły się wymagania co do wartości użytkowej konia poznańskiego. Koń „remontowy” i do lekkich zaprzęgów stracił racje bytu. Zwiększało się natomiast zapotrzebowania na konia średniego, o wzroście 157 cm i masie ciała około 600 kg, głębokiego, kościstego, o dobrych chodach, łagodnym temperamencie, dobrym wykorzystaniu paszy, suchej konstytucji i dużych zdolnościach do pracy w zaprzęgu. W dążeniu do wyprodukowania tzw.” konia ekonomicznego” starano się obniżyć jego wzrost i kaliber, czego wyrazem była między innymi tendencja do nie kwalifikowania do hodowli ogierów o wzroście powyżej 162 cm. Dopiero w latach sześćdziesiątych dała się zauważyć stopniowa odbudowa zatraconego w pewnym stopniu typu konia poznańskiego półkrwi.

 

Na terenie Wielkopolski mocą Uchwały Prezydium Rządu działał od 1955 roku  Wielkopolski Ośrodek Hodowli Koni obejmujący południową jej część, gdzie największe znaczenie miały powiaty: krotoszyński, ostrowski i gostyński. Konie tam hodowane oznaczały się większą kościstością, wyższym wzrostem i większymi ramami. W ich rodowodach znajdowały się znane i zasłużone dla hodowli poznańskiej rody ogierów trakenskich i wschodniopruskich oraz ogiery pełnej krwi angielskiej, w tym synowie ogiera Perfectionist xx.

 

Po II wojnie światowej cześć byłych Prus Wschodnich (Warmia i Mazury) znalazła się w granicach Polski. W czasie działań wojennych hodowla koni na tym terenie została znacznie przetrzebiona, a znaleziony tam materiał (uznany za hodowlany ze względu na palenia trakenskie lub wschodniopruskie) był nieliczny i przeważnie z zagubionymi rodowodami. Hodowla koni w Prusach Wschodnich miała wielowiekową tradycję; hodowano tam zarówno konie szlachetne jak i konie w typie ciężkim. Do początków XVIII wieku konie szlachetne, m.in. z udziałem w rodowodach koni arabskich polskiego pochodzenia, hodowano w przeszło 30. majątkach. Największy wpływ na tę hodowlę miała założona w 1732 roku przez Fryderyka Wilhelma, słynna królewska stadnina w Trakenach. Przemyślane i konsekwentne działania hodowlane  spowodowały, że konie tam hodowane były doskonałej jakości i wywarły przemożny wpływ na jakość koni na terenie Prus Wschodnich (konie wschodniopruskie), Prus Zachodnich i Wielkopolski.

W 1946 roku wznowiono działalność założonego przez Niemców Stada Ogierów w Kwidzynie oraz Stada w Kętrzynie, dokąd skierowano ogiery pochodzące m.in. z rewindykacji. Klacze, głownie z paleniem trakeńskim i wschodniopruskim zgrupowano w wybranych stadninach. Hodowane na terenach Mazur konie charakteryzowały się dużym kalibrem i wszechstronną użytkowością; wywodząc się z żeńskich rodzin trakeńskich i miejscowych warmińsko-mazurskich służyły jako ameliorator w hodowli konia poznańskiego.

 

W roku 1964 populacje koni poznańskich, mazurskich i tzw. „gryfów pomorskich” (populacji koni hodowanych na terenie Pomorza Zachodniego i będących pod wpływem hanowerskich koni półkrwi) uznano za skonsolidowane genotypowo i fenotypowo – rozporządzeniem Ministra Rolnictwa z 27 grudnia 1962 roku określono mianem rasy wielkopolskiej. W roku 1965 roku ukazał się drukiem I tom (cześć) Księgi Stadnej Koni Wielkopolskich (ogiery).

W latach 70. w hodowli koni rasy wielkopolskiej, stanowiących wówczas około 20% populacji koni w Polsce, zaznaczyła się wyraźna zmiana kierunku doskonalenia w wyniku postępującej mechanizacji i otwarcia się rynków zbytu na konie wierzchowe. Zmierzano do wyprodukowania konia w typie „wszechstronnie użytkowym”. W hodowli używano częściej reproduktory pełnej krwi i ogiery sprawdzone w użytkowaniu wierzchowym.

 

Uzasadnienie konieczności ochrony rasy

Konie wielkopolskie, rasa półkrwi, zostały wytworzone na rdzennie polskich ziemiach w oparciu o rodzimy typ koni. Od czasu wyzwolenia (1918 r.), a szczególnie po zakończenia II wojny światowej, rasa ta stanowi „produkt” myśli i pracy hodowlanej wielu pokoleń polskich hodowców, a  także specyficznych warunków środowiskowych  w jakich została wyhodowana.

 

Ze względu na stosowanie w rozrodzie znacznej liczby osobników innych ras szlachetnych genotyp koni wielkopolskich zaczął być przekształcany. Wpłynęło to na wprowadzenie przez Polski Związek Hodowców Koni w 1996 r. nowego wzorca rodowodowego przy wpisie do księgi ograniczającego udział innych ras szlachetnych półkrwi, a to spowodowało widoczny spadek liczby klaczy wpisanych do księgi. Dlatego na wniosek hodowców PZHK dopuścił w 2000 r. do rozluźnienia wzorca rodowodowego w programie hodowlanym. Spowodowało to zwiększenie użycia w rozrodzie innych ras szlachetnych półkrwi i stopniowe zatracenie genotypu właściwego konia wielkopolskiego.

 

Liczebność populacji tej rasy spada w alarmującym tempie – obecnie konie w typie wielkopolskim stanowią około 8% pogłowia koni w Polsce.

Cele programu

Celem programu jest zachowanie specyficznego genotypu koni wielkopolskich – koni półkrwi angielskiej, jako rasy posiadającej swoją genotypową i fenotypową odrębność wynikającą ze specyficznych warunków środowiskowych, w jakich została wytworzona, a przejawiającą się przystosowaniem do warunków bytowania i typem wszechstronnie użytkowym o wyraźnych uzdolnieniach zaprzęgowych.  Utrzymanie tej populacji  jest wyrazem dążenia do ochrony wytworu kultury materialnej hodowców i wyrazem szacunku dla wieloletniej tradycji hodowli tej rasy w Polsce. Konie zakwalifikowane do programu ochrony mają pełnić rolę banków odpowiednich genów i produkować ogiery, które oddziaływać będą na populację koni wielkopolskich nie objętą programem.

 

Chroniona populacja powinna charakteryzować się ściśle określonym wzorcem konia półkrwi o wszechstronnej użytkowości. Program hodowlany zakłada hodowlę konia o szczególnych predyspozycjach do użytkowania zaprzęgowego i wierzchowego. Zostanie zachowany właściwy typ konia wielkopolskiego odznaczający się prawidłową harmonijna budową, typowym dla rasy kalibrem i suchą konstytucją.

 

Wymagane są: głowa średniej wielkości z szeroko rozstawionymi ganaszami, długa dobrze umięśniona szyja, pojemna i głęboka klatka piersiowa, dobre ożebrowanie, długi, szeroki i wydatny kłąb, mocny grzbiet, dobrze umięśniona partia lędźwi, lekko pochyły i bardzo dobrze umięśniony zad, kończyny o prawidłowej postawie i budowie z wyraźnymi, mocnymi, suchymi stawami, prawidłowym kształtem kopyt z szerokimi piętkami oraz dobrze rozwiniętą strzałką.

Pożądane wymiary w wieku 3 lat:     

klacze : wzrost około 160,0 cm –168,0 cm, obwód nadpęcia około 20,0 – 21,0 cm;

ogiery: wzrost około 162,0 cm – 170,0 cm, obwód nadpęcia około 21,0 – 22,0 cm

Umaszczenie: dopuszcza się wszystkie rodzaje umaszczeń, oprócz maści dereszowatej.

Konie rasy wielkopolskiej powinny charakteryzować się harmonijnym eleganckim ruchem z naturalnym impulsem i długim wykrokiem. Powinny oznaczać się elastycznym grzbietem i pchającą siłą zadu, a w efekcie swobodnymi, regularnymi energicznymi i efektywnymi chodami. Powinny oznaczać się żywym, zrównoważonym temperamentem i łagodnymi cechami charakteru.

 

Zasady wyboru klaczy do programu ochrony:

Do programu ochrony mogą być zakwalifikowane klacze, które:

1.    posiadają typ i inne charakterystyczne dla rasy cechy określone w programie ochrony;

2.    wykazują się zdrowiem, prawidłowym rozwojem i budową ciała;

3.    uzyskały przy ocenie pokroju w skali 100 punktowej co najmniej 76 pkt bonitacyjnych, w tym za typ rasowy co najmniej 13 pkt;

Do roku 2013 do programu ochrony mogą być zakwalifikowane klacze, które pochodzą od rodziców wpisanych do części głównej księgi koni rasy wielkopolskiej, a w ich rodowodach w trzecim pokoleniu wstecznym występuje 4 żeńskich przodków wpisanych do księgi koni rasy wielkopolskiej lub będących pochodzenia trakeńsko- wschodniopruskiego.

Od roku 2014 do programu ochrony będą mogły być włączane wyłącznie klacze, które pochodzą od trzech pokoleń wpisanych do części głównej księgi koni rasy wielkopolskiej.

 

Zakres prowadzenia oceny wartości użytkowej niezbędny do realizacji programu

W celu zachowania i doskonalenia cech użytkowych populacji objętej programem ochrony zasobów genetycznych przeprowadzona będzie ocena cech eksterieru i wartości użytkowej zgodnie z przepisami obowiązującymi przy wpisie koni rasy wielkopolskiej do księgi.

W celu oszacowania wartości hodowlanej klaczy i ogierów, oprócz wymienionych parametrów, uwzględnione będą wyniki prób dzielności: własnej, potomstwa i osobników spokrewnionych.

 

Ocena cech eksterieru, niezbędna do oceny predyspozycji użytkowych będzie prowadzona wg skali 100-punktowej przy wpisie do księgi oraz po ukończeniu 5 roku życia, ze szczególnym uwzględnieniem typu rasowego.

Ocena ta uwzględnia również:

-          pomiary biometryczne,

-          ocenę zdrowia i konstytucji.

 

Ocena wartości użytkowej ogierów i klaczy prowadzona będzie zgodnie z zasadami Programu hodowlanego koni rasy wielkopolskiej przyjętego przez Polski Związek Hodowców Koni (Załącznik 1).

 

Określenie wielkości populacji biorącej udział w programie

Do części głównej księgi hodowlanej koni rasy wielkopolskiej w 2004 r. wpisanych było 3.574 klaczy, z czego tylko około 400 klaczy spełnia warunki rodowodowe kwalifikujące do udziału w programie ochrony.

O spadkowej tendencji liczebności populacji koni wielkopolskich świadczy poziom prowadzonego remontu.

-          remont klaczy: 2002 r. – 16,5%, 2003 r. – 12,8%; 2004 r. – 8,4%;

-          remont młodych ogierów: 2002 r. – 4,0%, 2003 r. – 1,7%, 2004 r. – 2,3%.

Niska liczebność aktywnego pogłowia koni rasy wielkopolskiej o pożądanym genotypie nie pozwala na racjonalne prowadzenie hodowli uwzględniającej zróżnicowanie genetyczne umożliwiające właściwe kojarzenia bez zwiększenia współczynnika inbredu, mogącego prowadzić do obniżenia wskaźników rozrodu i witalności populacji.

 

 

 

 

Metody hodowlane

Najbardziej odpowiednią w hodowli koni rasy wielkopolskiej jest metoda niezależnych poziomów brakowania, a więc wybór zwierząt charakteryzujących się określonym poziomem kilku cech niezależnie traktowanych oraz selekcja indeksowa prowadzona według łącznej wartości cech ujętych w indeksie selekcyjnym uwzględniającym ich wartość ekonomiczną i poziom odziedziczalności.

Podstawowe kryteria selekcji poszczególnych osobników uwzględniać będą ocenę cech eksterieru na podstawie wskaźników biometrycznych i pokrojowych oraz wyniki prób dzielności ściśle związane z typem eksterierowym.

 

Selekcja prowadzona będzie z uwzględnieniem następujących kryteriów:

1. Ocena rodowodu z uwzględnieniem przynależności rasowej przodków oraz ich wartości użytkowej i hodowlanej. Zwracać się będzie uwagę na obecność w rodowodzie osobników typowych dla rasy oraz stopień spokrewnienia przodków.

2.  Ocena rozwoju fizycznego, eksterieru i cech charakteru obejmująca:

a) ocenę zdrowia na podstawie charakterystyki podstawowych parametrów fizjologicznych;

b) ocenę rozwoju i budowy na podstawie:

-            fenotypowych cech źrebięcia: typ, budowa i rozwój, zdrowie, ruch;

-            prawidłowości budowy i ruchu, wzrostu, rozwoju, zdrowotności ogierów kwalifikowanych do ZT i klaczy wcielanych do stada matek;

c) ocenę typu temperamentu i cech charakteru na podstawie opinii komisji przeprowadzającej próby dzielności (polowe i stacjonarne) lub informacji osoby przeprowadzającej trening przed alternatywnymi formami prób dzielności (Załącznik 1).

3. Ocena wartości użytkowej własnej na podstawie wyników prób dzielności: dla ogierów – stacjonarnych i alternatywnych prób użytkowości, dla klaczy –stacjonarnych, polowych lub alternatywnych prób użytkowości.

4. Ocena przydatności rozpłodowej:

Klacze - ocena efektywności rozrodczej i produkcyjności na podstawie:

-   wskaźników rozrodu,

-   liczby żywo urodzonych źrebiąt,

-   liczby źrebiąt odsadzonych,

Ogiery - ocena efektywności rozrodczej i produkcyjności na podstawie:

-   jakości nasienia i skuteczności krycia,

-   liczby żywo urodzonych źrebiąt,

-   prawidłowości zachowań seksualnych (libido).

5. Ocena wartości hodowlanej na podstawie wartości przodków, wartości własnej i jakości potomstwa.

Ocena wartości cech użytkowych jest podstawowym elementem wpływającym na możliwość oceny wartości hodowlanej. Jako zasadniczą traktować należy precyzyjną ocenę wartości użytkowej własnej oraz wartości użytkowej potomstwa.

Sumarycznym miernikiem oceny wartości użytkowej ogierów są indeksy wartości użytkowej: ogólny, ujeżdżeniowy i skokowy.

 

Powyższe oceny będą miały odzwierciedlenie w nadawaniu ogierom kategorii według zasad określonych w Programie hodowlanym koni wielkopolskich Polskiego Związku Hodowców Koni.

 

Obecnie działające w rozrodzie ogiery rasy wielkopolskiej były poddawane najczęściej wierzchowym próbom dzielności. Ogiery starsze, które zdawały polową próbę zaprzęgową, jeżeli spełniają rodowodowe warunki programu ochrony powinny być dopuszczone do rozrodu w populacji chronionej. Do rozrodu w populacji chronionej mogą być również dopuszczone ogiery, których wartość użytkowa została sprawdzona w próbach alternatywnych.  Młode ogiery wchodzące do hodowli powinny zdawać próby dzielności zgodnie z Programem hodowli koni wielkopolskich.

 

Sposób doboru zwierząt do kojarzeń

Podstawowa metoda doboru zwierząt do kojarzeń oparta będzie na kojarzeniach czystorasowych z minimalizowaniem narastania inbredu.

Właściciele klaczy objętych programem ochrony dokonywać będą doboru par do kojarzeń zgodnie z zaleceniami Komisji Księgi Stadnej.

 

Sposób wykorzystania materiału biologicznego

Powszechnie stosowany będzie rozród naturalny tj. tzw. krycie z ręki, z dopuszczeniem inseminacji. Wykorzystanie zdeponowanego materiału biologicznego będzie możliwe po uzyskaniu zgody podmiotu prowadzącego księgę oraz Instytutu Zootechniki Państwowy Instytut Badawczy.

 

Zakres kriokonserwacji materiału biologicznego

W celu zabezpieczenia ciągłości linii męskich i żeńskich, w uzasadnionych przypadkach materiał biologiczny będzie gromadzony i przechowywany w postaci zamrożonego nasienia od wytypowanych ogierów. Jeżeli zajdzie taka potrzeba od wytypowanych dawczyń pobierane będą również zarodki w celu ich zamrożenia. Zdeponowany materiał będzie stanowił rezerwową pulę genów.

 

Materiał biologiczny będzie zdeponowany i przechowywany w Banku Materiałów Biologicznych Instytutu Zootechniki PIB.

 

Ogiery oraz klacze, od których będzie pozyskiwany, zamrażany i przechowywany materiał biologiczny, typować będzie podmiot prowadzący księgę dla koni rasy wielkopolskiej, wspólnie z Grupą Roboczą ds. ochrony zasobów genetycznych koni działającą przy Instytucie Zootechniki.

 

 

Podstawy organizacyjne realizacji programu

Programem ochrony zasobów genetycznych koni rasy wielkopolskiej będą mogły być objęte konie hodowli krajowej poddane ocenie wartości użytkowej zgodnie z obowiązującymi przepisami które:

-       spełniają warunki wpisu do części głównej księgi hodowlanej koni rasy wielkopolskiej,

-       charakteryzują się umaszczeniem i cechami budowy zgodnymi ze wzorcem rasy,

-       spełniają warunki określone w punkcie:1.Cele programu. Zasady wyboru klaczy do programu ochrony,

-       są regularnie stanowione ogierami tej samej rasy wskazanymi przez podmiot prowadzący księgę,

-       rodzą jedno źrebię w każdych dwóch kolejnych latach uczestnictwa w programie i odchowują je do wieku co najmniej 2 miesięcy; źrebięta muszą być ocenione pod matkami na co najmniej15 punktów w skali 20-punktowej( 5 pkt. za typ i pokrój, 5 pkt za rozwój, 5 pkt za zdrowie, 5 pkt za ruch

-       mają określone markery genetyczne na podstawie badań przeprowadzonych w upoważnionych laboratoriach.

Kwalifikacja klaczy do udziału w programie będzie dokonywana przez podmiot odpowiedzialny za realizację programu na podstawie wniosku hodowcy, zgodnie z obowiązująca procedurą.

 

Przy rozpatrywaniu wniosku o uczestnictwo w programie uwzględniane są również:

-          warunki przyrodnicze ocenianego ośrodka;

-          warunki stajenne (zaplecze, stajnie wybiegi, pastwiska);

-          warunki paszowe;

-          formy użytkowania koni;

-          możliwość zapewnienia prawidłowej opieki i nadzoru nad końmi.

Posiadacz koni uczestniczący w programie ochrony zobowiązany jest do utrzymania co najmniej 2 klaczy rasy wielkopolskiej w warunkach zgodnych z przepisami o dobrostanie zwierząt. Klacze muszą być poddawane ocenie wartości użytkowej zaleconej przez prowadzącego księgę. Klacze muszą być użytkowane rozpłodowo i rodzić wartościowe potomstwo. Posiadacz klaczy każdego roku do 30 października składa prowadzącemu księgę sprawozdanie z wyźrebień i stanówki od 15 października roku poprzedniego do 15 października roku sprawozdawczego oraz załącza wyniki dokonanej przez prowadzącego księgę, oceny źrebiąt pod matkami.

 

Podmiot odpowiedzialny za realizację programu w porozumieniu z Grupą Roboczą ds. ochrony zasobów genetycznych koni będzie corocznie prowadził weryfikację koni zakwalifikowanych do udziału w programie pod kątem przestrzegania zasad określonych w programie. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w realizacji programu klacze, których te nieprawidłowości dotyczą, mogą zostać wykluczone z programu.

 

Program ochrony zasobów genetycznych koni rasy wielkopolskiej realizowany będzie wspólnie przez

-          hodowcę – właściciela klaczy,

-          Polski Związek Hodowców Koni (PZHK) prowadzący księgę stadną dla koni rasy wielkopolskiej,

-     &nb

Czytany 703 razy